Dzieje Zatonia (niem. Günthersdorf)


Najbliższe okolice Zielonej Góry to nie tylko wspaniała przyroda, ale i barwne historie wspaniałych rodów szlacheckich, które budowały tu na przestrzeni wieków swoje rezydencje. Jednym z takich miejsc jest chętnie odwiedzany przez mieszkańców naszego grodu Zatonie. Trudno się dziwić gustom zielonogórzan, bo to jedyne takie miejsce, gdzie uruchamiając troszkę wyobraźnię można przenieść się w świat romantycznych parków pachnących różami francuskich ogrodów, w świat dojrzewających w cieplarniach pomarańczy, wspaniałych pałacowych wnętrz tętniących salonowym życiem na najwyższym światowym poziomie.

Jedenaście kilometrów na południe od Zielonej Góry jadąc w kierunku Kożuchowa z lasu wyłania się sędziwa lipowa aleja, która tak, jak przed 200 laty, wprowadza nas do wioski wzmiankowanej już w 1305 roku jako „Wieś Güntera”, czyli Günthersdorf. Siedemdziesiąt jeden lat później w dokumencie zwanym obwieszczeniem Awiniońskim spotykamy jednak inną nazwę, a mianowicie „Martinicvilla”, czyli z łacińskiego „Wieś Martina”. Nigdy późnej o niej tak nie pisano, a więc można przypuszczać, że dokument powstający daleko stąd posiadał niedbałe tłumaczenie i stąd to zamieszanie.Zatonie było początkowo typową ulicówką z centralnym punktem w postaci gotyckiego kościoła, a z czasem w wyniku rozwoju wsi ulicówka przekształciła się w widlicę. Po środku wsi znajduje się niebezpieczny zakręt, wymuszający na kierowcach zdjęcie nogi z pedała gazu. Zwolnić warto, gdyż właśnie w tym miejscu znajdują się po prawej stronie drogi wspaniałe ruiny kościoła, a po lewej bierze swój początek park, a w nim ruiny pałacu i oranżerii.

Nad parkiem i ruinami unosi się duch księżnej Doroty de Talleyrand, bodajże najsłynniejszej spośród licznych właścicieli tutejszego majątku, która doprowadziła zatońskie dobra do świetności. Położony na szlaku handlowym między Zieloną Górą, a Kożuchowem Günthersdorf był od najdawniejszych czasów we władaniu znanych śląskich rodów. Panowali nad nim samodzielnie, ale i był czas, kiedy wioska podzielona była między różnych właścicieli.

Pałac Zatonie za czasów von UnruhOd początków wieś należała do rodu von Kitlitz. W XVII wieku właściciele wsi aż trzykrotnie się zmieniali. Po Kitlitzach panowali Lestwitze, Arnhejmbowie, aż w końcu kupił ją Baltazar von Unruch, posiadający już wcześniej prawa do jej części. Postanowił on wybudować tu swoją rezydencję na miarę majątku i pozycji, jaką posiadał w lokalnej społeczności, albowiem był marszałkiem zielonogórskiej szlachty.

Znakomity ród Unruhów w połowie XVIII wieku zakończył swoje władanie nad Zatoniem, a wioska stała się kolejno własnością rodziny von Scoppów, von Cosel, von Johnston, von Ramin, von Prittwitz, von Schwainitz. Spośród tych rodów warto wspomnieć o hrabinie von Cosel. Nie jest to jednak ta słynna Anna Konstancja hrabina von Cosel, którą znamy z powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego. Zatońska hrabina była jej synową. Nidość, że teściowa spędziła większość życia jako więzień w zamku Stolpen to jej syn, a mąż właścicielki Zatonia okazał się hulaką i awanturnikiem. Był on nieślubnym, aczkolwiek oficjalnie uznanym synem polskiego króla Augusta II Mocnego. Nieszczęśliwa małżonka Fryderyka Augusta hrabiego von Cosel, ukochanego syna władcy i królewskiej metresy Friderica von Cosel, miała swoją główną siedzibę w pięknym barokowym pałacu w Zaborze, ale doceniała walory Zatonia i wspomagała tutejszych mieszkańców między innymi przyczyniając się do budowy protestanckiego zboru. W Zatoniu przebywał Dorota de Talleyrandteż jej syn i spadkobierca Fryderyka Augusta i Fryderyki - Gustaw Ernst hr von Cosel.


Charles Mourice de TalleyrandWieś na początku XIX wieku wraz z innymi weszła w skład potężnego majątku księcia kurlandzkiego Piotra Birona będącego panem księstwa Żagańskiego. Zatonie, a wraz z nim Otyń, Sucha, Drzonków, Barcikowice, Czasław, Swarzenice, Otyń i Klenica jako posag trafiły w ręce najmłodszej jego córki - Doroty de Talleyrand. Kiedy wychodziła za mąż w wieku 17 lat nie w głowie jej był pobyt w posiadanych wioskach. Los szczęścia, albo raczej przebiegłość matki i zabiegi najsłynniejszego dyplomaty XIX wieku Maurycego Talleyranda doprowadziły Dorotę na salony Europy. Jako żona bratanka ministra Francji, a następnie jego towarzyszka życia, sięgnęła wyżyn dworskiego życia, mając często wpływ na europejską politykę. Przygoda na salonach Paryża, Wiednia, Berlina i Londynu trwała prawie 30 lat. Później księżna uciekła od tego świata pełnego przepychu, splendoru, ale i obłudy, zamieszkując w zaszytym pośród lasów pałacyku w Zatoniu. Ona to z tego miejsca uczyniła salon na poziomie tych, które odwiedzała w minionych latach. Pałac Zatonie wg DruckertaPodjęła odważną decyzję całkowitej przebudowy. Projektant przebudowy W. Gurlt wzorował się na jednym z najwybitniejszych twórców architektury tamtych czasów Karlu Friederichu Schinklu.

Peter Lenne

 

Projektantem ogrodów, wokół pałacu, uczyniła Piotra Lenne, królewskiego architekta ogrodniczego pracującego na dworze Hohenzollernów. Nie jest wykluczone, że cenne uwagi do projektu wnosili również Aleksander von Humboldt - znany przyrodnik i podróżnik oraz książę von Puckler z Mużakowa, do którego posyłała na nauki sztuki ogrodniczej chłopców z Zatonia. W czasach księżnej rozpoczęto budowę brukowanej drogi, która miała połączyć wieś z Zieloną Górą. Prace zostały ukończone w 1873 roku. Kolejnymi inwestycjami drogowymi były brukowane trakty do Niedoradza i Kiełpina.

Książę Aleksander de Talleyrand-Perigord, syn księżnej Doroty, w 1879 roku sprzedał majątek Karolowi Rudolfowi Fridenthalowi, znanemu niemieckiemu politykowi i ministrowi w rządzie Bismarcka. Karl Rudolf FriedentalZastąpił on na fasadzie pałacu wcześniejszy herb księżnej Doroty i umieścił swój, który możemy podziwiać do dziś.

Herb Rudolfa Friedenthala

Ostatnią Panią na Zatoniu była Renata baronowa von Lancken-Wakenitz, córka Fridenthala. Za jej czasów w 1921 roku do Zatonia została doprowadzona energia elektryczna i zapaliła się we wsi pierwsza żarówka. Baronowa mieszkała w pałacu do samego końca, czyli do spalenia go przez żołnierzy Armii Czerwonej w 1945r. Niemcy stawiali Rosjanom tylko niewielki opór w rejonie Barcikowic Małych. Czerwonoarmiści przeszli przez Zatonie 14 lutego. Renata von Lancken-Wakenitz nie opuściła Zatonia nawet po tych wydarzeniach, choć cała rodzina baronowej wyjechała wcześniej wraz z cofającymi się oddziałami niemieckimi. Jak twierdzą mieszkańcy wioski odeszła od zmysłów i błąkała się po ruinach pałacu i po parku. Podobno chodziła od domu do domu prosząc, żeby rozczesywać jej długie włosy. Taki smutny był kres wspaniałych dumnych rodów, jakie przez siedem stuleci panowały w Zatoniu. Ostatnia panująca zmarła prawdopodobnie w 1947 roku i pochowano ją na cmentarzu w Zatoniu. Niestety w księgach parafialnych nie zachował się żaden wpis potwierdzający jej zgon i pochówek. Dziś nie ma nawet śladu po mogile, bo w ramach porządkowania cmentarzy w latach 70-tych zrównano z ziemią pozostałe jeszcze niemieckie mogiły.

Po II wojnie światowej, kiedy zaczęto tworzyć od podstaw polską administrację, Zatonie włączono do Gminy Racula. Po kolejnej reformie wprowadzającej Gromadzkie Rady Narodowe Zatonie przypisano GRN Racula. Było to w 1954 roku by po kolejnej reformie na nowo powrócić do Gminy Racula. Ta z kolei gmina włączona została w roku 1976 do Gminy Zielona Góra. Na terenach wokół Zatonia utworzono po II wojnie światowej PGR Marzecin z siedzibą w dawnym folwarku Aleksanderhoff. Powstały wówczas, obok XIX-wiecznego gospodarstwa, szeregowe baraki i piętrowe domy w zabudowie szeregowej dla pracowników rolnych. Część dawnego książęcego folwarku z centrum Zatonia zostało administracyjnie również przypisane do PGR Marzęcin.


Zatonie obecnie jest dynamicznie rozwijającą się wsią, z prężnie działającymi gospodarstwami hodowlanymi i ogrodniczymi. Część ziemi uprawnej została w ostatnich latach przekształcona na tereny pod zabudowę jednorodzinną. Wieś staje się coraz bardziej popularnym miejscem, w którym osiedla się wielu mieszkańców pobliskiej Zielonej Góry odnajdując tu wśród lasów i pól spokój i harmonię. Coraz chętniej to miejsce odwiedzają również turyści przyjeżdżając do parku samochodami i rowerami zwabieni urokiem i niezwykłą historią tego miejsca.

Jarosław Skorulski

Stowarzyszenie Nasze Zatonie
adres do korespondencji:
Zatonie -Strumykowa 11
66-004 Zielona Góra
tel. kontaktowy  609 472 188


NIP 973-099-71-92
REGON 080525424
KRS 0000384957
Bank BGŻ 33 2030 0045 1110 0000 0207 1140

 

Copyright © 2017 Stowarzyszenie Nasze Zatonie. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem wydanym na warunkach GNU Powszechnej Licencji Publicznej.
Copyright 2012. Joomla Templates 2.5 |Replica Rolex

who also carried a  Replica Handbag marketing activities. These celebrity advertising increased Replica Louis Vuitton Handbags Elite status.I can not say how many times I saw the monogram bag sitting on the floor of the 2016 louis vuitton Replica handbags uk amusement park. It disgusts me to think.aqian100325 LV bags is very fashionable, which had to be taken in places like this. The Replica watches UK of the street are perfect for outdoor activities. Or, paint and a few bags of Antigua are safer around water.The best thing is to have a bag of the season to be sure. You can never go wrong with possession of more than a Watches Replica.It ‘was just a small article for the public to know and understand the importance of taking care of these fine Replica rolex items. Now I know it’s just a bag, and there are major issues in the world. I am aware of the crisis that we face every day.But for those of you who have Watches Replicas or if you want one day, just know that the way to treat affect the longevity of the bag.You can forward to the next generation, if we take care of her.2016 louis vuitton handbags made to last a lifetime. The quality of each Replica Rolex watches is eloquent.Tell the world that are one of the Hautes-fashioned. Come and get your Louis Vuitton bag today!Search of a 2016 louis vuitton handbags that is guaranteed to turn heads? We can almost guarantee a double when you add the Replica watches Aquarelle Speedy to your repertoire.
Acheter Levitra Acheter Levitra Generique Levitra En Ligne Lida Daidaihua kamagra france Viagra Strips Lida Paquets de tests Acheter cialis en ligne Acheter viagra en ligne viagra super active Acheter Levitra Kamagra Soft Tabs Viagra Kamagra En Ligne Cialis Acheter Cialis Viagra Soft
Scarpe da donna Scarpe Scarpe Adidas adidas Scarpe Scarpe Scarpe hogan oakley nike air presto new balance nike air max adidas Scarpe nike free nike blazer
michael kors Ray ban nike huarache Adidas Scarpe Abbigliamento Asics nike flyknit scarpe converse Scarpe air jordan scarpe da calcio nike free nike cortez nike roshe air max