Ciekawostki historyczne


Uratowany Zacheuszek


Kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Zatoniu był wybudowany prawdopodobnie pod koniec XIII lub na pocz. XIV wieku. Jego wnętrze było otynkowane i pokryte polichromiami. Do dzisiaj na ścianach zachowały się nieliczne fragmenty tynku, a na nich wyblakłe i prawie niewidoczne ślady po malowidłach. Wśród tych polichromii na trzech ścianach znajdowały się zacheuszki. Można jeszcze zauważyć po nich ślady na ścianie południowej i zachodniej. Najlepiej zachowany zacheuszek znajdował się na ścianie północnej. To najstarszy we wsi zachowany znak krzyża - symbol konsekracji świątyni. Zacheuszek jest formą pieczęci, potwierdzającej oddanie kościoła w posiadanie Bogu. Dokonuje tego aktu biskup poprzez namaszczenie olejami świętymi ołtarza i miejsc z zacheuszkami. Musiał więc przybyć przed wiekami do Zatonia biskup (prawdopodobnie wrocławski, bo właśnie jego jurysdykcji podlegał cały Śląsk), aby dopełnić ten bogaty w symbolikę obrzęd.

Kształt zacheuszka takiego jak w Zatoniu kreślono na bazie równoramiennego krzyża za pomocą cyrkla, wykorzystując dwa różnej długości promienie. W oryginale wyglądał on mniej więcej tak jak na prezentowanym poniżej rysunku.

W roku 2013 parafia św. Wawrzyńca w Ługach oraz stowarzyszenie„Nasze Zatonie” rozpoczęły starania o zabezpieczenie i przeniesienie zacheuszka do kościoła p.w. MB Częstochowskiej. Po uzyskaniu zgody Wojewódzkiego Lubuskiego Konserwatora Zabytków w 2014 roku Gmina Zielona Góra wraz z Urzędem Marszałkowskim Województwa Lubuskiego przeznaczyły fundusze na przeniesienie malowidła oraz zabezpieczenie przed zawaleniem gotyckich okien w ruinach kościoła.

W dniu 29 października zatoński zacheuszek został przy pomocy specjalnej techniki, zdjęty ze ściany. Ten niewielki fragment dawnej polichromii został pokryty arkuszami specjalnej bibuły oraz flizeliny, a następnie została na nim zamocowana kratka konstrukcyjna.

Kolejnym etapem było wykonanie formy będącej negatywem nierównego (nakładanego w średniowieczu ręcznie) tynku z zacheuszkiem.

Kiedy forma była już sztywna, za pomocą pił  wycięto kwadrat tynku z krzyżem i przetransportowano do firmy Monument Servis siedzibą w Michałowie pod Warszawą. To jedna z najbardziej renomowanych pracowni konserwatorskich w kraju. Tam Zacheuszek został zabezpieczony i odrestaurowany.

Nie odtworzono brakujących elementów polichromii, a jedynie utrwalono jego oryginalne fragmenty. Na kościelnej ścianie, w miejscu gdzie się do tej pory znajdował zacheuszek, wykonano tynk i odtworzono jego kopię tak, aby miejsce w ruinach nie pozostało puste. Prace przy zacheuszka wykonywał pan Cristobal Calaforra–Rzepka.

Odrestaurowany zatoński zacheuszek został przekazany parafii. W niedzielę 23 listopada podczas Mszy Św. ks. proboszcz Ireneusz Mastej zaprezentował parafianom ten skromny, ale jakże ważny znak będący świadectwem wielowiekowego przywiązania mieszkańców wsi do wiary. Po zakończonym remoncie sklepienie kościoła w Zatoniu zostanie on na trwałe zamontowany na jednej ze ścian.

Zacheuszek został zabezpieczony w ostatniej chwili, w momencie kiedy tynk, na którym był wymalowany odchodził już od ściany. Dodatkowo rozsadzał go porastający ściany ruin bluszcz. Wystarczył jeden nierozważny ruch albo mróz, aby bezpowrotnie ten znak uległ zniszczeniu.
Po zaprezentowanych niedawno w kościele tablicach upamiętniających poległych w I wojnie światowej mieszkańców Zatonia i okolic, zacheuszek jest kolejnym świadkiem historii naszej wsi, który udało się uratować od zapomnienia.

Jarosław Skorulski

 

Zatońskie znaki - loga


1.    Logo stowarzyszenia

Na drodze konkursu ogłoszonego w 2013 roku przez Stowarzyszenie „Nasze Zatonie”, zostało wybrane logo. Logo opracowała pani Katarzyna Zych. Zawiera ono element architektury z pałacu w Zatoniu, w formie trzech kolumn doryckich z pałacowego portyku. Kolumny te są umieszczone w niedomkniętym, zielonym otoku, symbolizującym szczególną dbałość stowarzyszenia o dziedzictwo kulturowe znajdujące się na terenie wsi. Logo dopełnia nazwa stowarzyszenie. Kolorystyka odpowiada dwóm dominującym kolorom we wsi. Odcienie szarości symbolizują zabytki, a zieleń bogactwo otaczającej nas przyrody.

2.    Logo fundacji

Fundacja Zatonie. Pełna nazwa „Fundacja Na Rzecz Wspierania Rozwoju Świadomości Społecznej, Historycznej i Edukacji-Zatonie”
To fundacja, jak dowiadujemy się ze strony internetowej jest:  „Organizacją, której głównym założeniem jest wspieranie świadomości społecznej w zakresie działalności historycznej, kulturalnej, oświatowej i naukowej… Zrzeszenie społeczności lokalnej oraz twórców, działaczy, artystów i uczonych w celu podtrzymywania tradycji narodowej w zakresie kultury i sztuki, w tym ochronę i restaurację obiektów historycznych, a także rozwój młodego człowieka w celu kształtowania jego osobowości…” Znak fundacji jest w kształcie tarczy herbowej nieokreślonego typu. W czerwonym polu tarczy znajdują się cztery kolumny kolorze piaskowym, w nieokreślonym stylu, zwieńczone trójkątnym frontonem w tym samym kolorze.

3.    Logo rezerwatu Zatonie

W 1958 roku na terenie zatońskiego parku utworzono Rezerwat Przyrody Zatonie. I choć po latach wycofano się z tego nieudanego pomysłu, to do końca lat 70-tych minionego wieku przypominała o tym fakcie duża tablica. Umiejscowiono ją przy wjeździe do parku, w miejscu gdzie znajdowały się budynki bramne (obecnie miejsce zatoczki autobusowej). Umieszczono na niej wiadomości o roślinach, jakie można tu podziwiać. Pod tymi informacjami umieszczono również graficzny symbol rezerwatu- swoiste logo. Było ono wprost związane z występującą tu roślinnością. Po środku znaku umieszczono liść tulipanowca amerykańskiego, a po jego bokach dwie gałązki cisa z owocami.  Niestety dzisiaj, po 56 latach od ustawienia tablicy, ani jednej, ani drugiej rośliny już nie znajdziemy w tutejszym parku.

 Jarosław Skorulski

Zatońskie znaki - herby


 

1. Herb księżnej Doroty

Po przebudowie pałacu w Zatoniu w 1841r. przez księżną Dorotę de Talleyrand-Périgord z domu Biron, na attyce koronującej pałacowe mury, umieszczono herb jakim się posługiwała. Był to bardzo złożony znak, na którym znajdowało się aż 8 pól i dodatkowo w środku tzw. tarcza sercowa, w której znajdowało się jeszcze 5 pól. Czyli łącznie aż 13 pól z symbolami, choć niektóre z nich się powtarzały.

Części składowe herbowym kartuszu z zatońskiego pałacu prezentowały się następująco:

  1. Dwa pola z białymi półłosiami – herb Smigalii symbol ziem, z których wywodziła się rodzina księżnej Doroty.
  2. Dwa pola z ukoronowanymi czerwonymi lwami – herb  Kurlandii symbol ziem, z których wywodziła się rodzina księżnej Doroty.
  3. Złoty anioł w półpostaci – herb księstwa żagańskiego.
  4. Czerwone kule i czerwony pas -  element z herbu Lobkowitzów, wcześniejszych właścicieli księstwa żagańskiego.
  5. Głowa żubra  - element z herbu Lobkoviców wcześniejszych właścicieli księstwa żagańskiego.
  6. Czarny orzeł - symbol Śląska.

TARCZA SERCOWA

  1. Monogramy SA  - Stanisława Augusta Poniatowskiego, ostatniego króla Polski, którego lennikiem był ojciec Doroty Piotr Biron.
  2. Monogram A3 - Augusta III Sasa, króla Polski z dynastii Wettinów, który doprowadził Johana Ernsta von Biron ( dziadka Doroty) na tron kurlandzki, jako swojego lennika.
  3. 3 krokwie –  herb hrabstwa Ravensberg leżącego w Westwalii.
  4. Czarny kruk siedzący na odrąbanym pniu, zwrócony dziobem w prawo i trzymający w nim dębową gałązkę. W połowie pnia umiejscowiony jest klucz zwrócony piórem w dół– herb rodziny  Bironów nadany przez króla Polski Władysława IV w 1638 roku.
  5. Dwugłowy czarny orzeł w górnej połowie.

Całość herbu górującego nad bryłą pałacu dopełniały podtrzymujące go z dwóch stron stojące na tylnich łapach lwy. Pierwotnie nie miało ich być co widoczne jest na rysunku projektowym pałacu. Zamiast nich umieszczono jedynie ozdobne labry. Herb usunięto po zmianie właściciela.

 

2.  Herb Rudolfa Friedenthala

Herb księżnej Doroty na zatońskim pałacu zastąpiono w czasach Rudolfa Friedenthala innym znakiem. Zachował się on do naszych czasów. Minister Friedenthal nie miał pochodzenia szlacheckiego, a gdy mu je zaproponowano w dowód uznania dla jego osiągnięć politycznych, odmówił w geście protestu przeciw polityce Bismarcka.  Wobec braku szlachectwa znak ten, nie jest herbem w rozumieniu heraldycznym i ma jedynie formę ozdoby pałacowej. W dwudzielnej, w słup tarczy herbowej, podtrzymywanej przez dwa lwy na pierwszym polu znajdują się inicjały FR (Friedenthal Rudolf), a w drugim kwiat róży. Być może minister, chciał w ten sposób nawiązać do uprawianych tu z sukcesem kwiatów, a może, co jest bardziej prawdopodobne chciał zrobić ukłon w stronę swojej ukochanej żony Fanny Rosenberg. Żona Friedenthala pochodziła ze szlacheckiej rodziny ze Żmigrodu i w jej herbie znajdowała się podobna róża.

 

3. Herb browaru

Na jednym z dwóch zachowanych wzorów naklejek na butelki od piwa warzonego w Zatoniu, widoczna jest w górnej części tarcza herbowa. Zabiegi takie jak oznaczenia pseudo-herbowe na etykietach towarów, czyniono w celach czysto reklamowych. Miały one dodać splendoru sprzedawanym trunkom. W tarczy na drugim i trzecim polu, na złotym tle w granatowe cętki umieszczone są wizerunki stojących gryfów w kolorze granatowym, które zwrócone są dziobami do środka tarczy. W polu pierwszym i czwartym na granatowym tle są żółte pasy w skos z trzema guzami. Tarcza zwieńczona jest koroną. Herb dopełniają dwie postacie lwów, z których jeden z prawej strony podtrzymuje tarczę, a drugi obchodzi ją z lewej strony.

 

4. Herb Gminy Zielona Góra

Od 2011 roku zdecydowanie najliczniej reprezentowanym symbolem graficznym w Zatoniu jest herb Gminy Zielona Góra. Został on umieszczony na wszystkich tabliczkach z nazwami ulic, także na tablicach informacyjnych. Herb przedstawia  w zielonym polu tarczy typu hiszpańskiego, kiść winogron złotych z jednym liściem w takim samym kolorze, umieszczonym na brunatnej łodyżce. Winogrono nawiązuje do najpopularniejszego, tradycyjnego zajęcia mieszkańców Zielonej Góry i okolic - uprawy winnej latorośli. Herb zaprojektowali prof. dr hab. Wojciech Strzyżewski oraz dr Krzysztof Benyskiewicz z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Ustanowiono go oficjalnie decyzją Rady Gminy w sierpniu 2009 roku.

Jarosław Skorulski

Zatońskie znaki - pieczęcie


Pieczęcie, to jedne z najczęściej stosowanych znaków. Najstarsze, zachowane do naszych czasów pochodzą sprzed 6 tys. lat. Pieczęcie były znakiem rozpoznawczo-własnościowym. W średniowieczu doszła jeszcze rola środka gwarantującego nienaruszalność korespondencji. W czasach bardziej nam współczesnych pieczęć dowodziła wiarygodności dokumentów i treści w nich zawartych. Pieczęciami posługują się zarówno instytucje państwowe, ale także wszelkie instytucje społeczne i prywatne, organizacje i przedsiębiorstwa. Ostatnią funkcją pieczęci jest wierzytelność na pismach i drukach przelotnego znaczenia jak choćby stemple pocztowe.

Nie tylko zmieniało się z czasem  ich zastosowanie, zmieniał się również materiał, z którego były one wykonywane. I tak były pieczęcie metalowe (stosowane przez papieża tzw. bulle), woskowe, szklane, lakowe, suche (wytłaczane na samym papierze), opłatkowe ( wykonane z ciasta)  i najpopularniejsze dzisiaj pieczęcie tuszowe. Pieczęciami zajmuje się osobny dział historii zwany sfragistyką. Ciekawostką niech będzie fakt, że słowo „pieczęć” o słowiańskiej etymologii wpłynęło twórczo na słownictwo niemieckie - Petschaft czy węgierskie –pecset.

Z Zatonia zachowały się cztery rodzaje pieczęci: sucha, szklana, lakowa i tuszowa.

1.    Pieczęć sołtysa Zatonia (lakowa)

To jeden z najefektowniejszych znaków, jaki zachował się do naszych czasów. Najstarsze pieczęcie wiejskie były znane na terenach krzyżackich już w średniowieczu. Prawo do pieczęci z własną symboliką miały te wsie, w których działał samorząd i sądy. Jest to zrozumiałe, bo pieczęć zawsze uwiarygodniała osoby i treści zawarte w dokumentach nadając im oficjalny charakter. Najwcześniej na naszych terenach miały pieczęcie te wsie, które zakładane były przez osadników z Holandii w Wielkopolsce. Były już znane w XVI wieku. Gwałtowny rozwój pieczęci nastąpił po wojnach śląskich w XVIII wieku, kiedy to Śląsk odłączono od państwa Habsburgów i włączono do Prus. Zmienił się nie tylko panujący władca, ale również sposób rządzenia i podział administracyjny.  Stary, często jeszcze feudalny porządek, zamieniono na nowy, w którym ważną rolę odgrywał wiejski samorząd.  Niemal każda z wiosek była odrębną gminą, w której władzę sprawował Burgemaister.  Wsie śląskie, do których zaliczane jest Zatonie nie miały z góry narzuconego wzoru znaku na pieczęci. Decyzja o jej wyglądzie i symbolice zapadała najczęściej na wsi. Nierzadko zdarzało się też, że to rytownik wykonując na zamówienie pieczęć, sam decydował o tym, co będzie się na niej znajdowało. Jego zadaniem było dbanie o zachowanie różnic w stosunku do pieczęci innych wsi, zwłaszcza tych leżących opodal. Przy projektowaniu „wiejskich herbów” pieczęciowych nie obowiązywały żadne zasady heraldyczne. Panowała więc całkowita dowolność, jeśli chodzi o zawartą na nich symbolikę. Nie dziwi więc fakt, że często zawierały one podobne elementy, głównie związane z gospodarką rolną: kłosy zbóż, sierpy, kosy, grabie, cepy, radła czy zwierzęta hodowlane.

Pieczęć Szymiszowa woj. Opolskie Pieczęć Chmielowic woj. Opolskie
Herb z pieczęci wsi Kęszyca woj. Lubuskie Herb z pieczęci wsi Klony woj. Wielkopolskie

 
Na tym tle zachowany odcisk pieczęci lakowej z Zatonia wraz z jego symboliką wydaje się być bardzo typowy.  Odcisk przedstawia skrzyżowaną kosę z grabiami, trzy kłosy zboża, oraz pług. Po prawej stronie słabo widoczne element roślinny. Na pieczęci dodatkowo znajdują się w dolnej części litery FGH.

Opisywana pieczęć została umieszczona na liście wysłanym przez sołtysa Hainze w roku 1841 do Zielonej Góry. Choć typowa w swej symbolice, to jest niezwykle rzadki okazem wiejskich pieczęci na naszym terenie.

2.    Pieczęć sołtysa Heinze (sucha)

Pieczęć sucha to pieczęć, która wykonywana jest metalowym stemplem bądź specjalną prasą i polega na wytłoczeniu na papierze trwałego trójwymiarowego odcisku.

Pieczęć zachowana z Zatonia pochodzi z listu  wysłanego przez Sołtysa Heinze w roku 1855 do Zielonej Góry. To bardzo prosty okrągły odcisk pokryty delikatną kratownicą. Po środku na gładkim prostokątnym polu widnieją wytłoczone litery A H K

3. Pieczęć sołtysa współczesna (tuszowa)

Współczesna tzw. imienna pieczęć sołtysa jest w kolorze czerwonym. Choć nie podlega normalizacji jest podobna do innych stosowanych w Polsce pieczęci sołeckich.

4. Pieczęć pastora z Zatonia (tuszowa)

Pastor w Zatoniu posługiwała się pieczęcią okrągłą  z napisem w otoku GUENTERSDORFER EVANG. KIRCHEN SIEGEL. Zastanawiająca jest pisownia nazwy miejscowości. Choć ze względu na widniejący na liście z 1871r. podpis pastora Fryderyka Ludwiga Göshel,  nie ulega wątpliwości, że chodzi właśnie o Zatonie.  W środku pieczęci widnieje budynek z czterospadowym, kopertowym dachem z pięcioma oknami i drzwiami po środku.  Nad budynkiem umiejscowiono oko opatrzności, od którego wychodzą w stronę domu promienie.

5. Pieczęć książęca (lakowa)

Zapewne każdy z właścicieli Zatonia sporządzał dokumenty i pisał listy, opatrując je pieczęcią ze swoim herbem. Niestety nie znane są ich wzory. Wyjątek stanowi pieczęci księżnej Doroty de Talleyrand-Périgord. Zapewne kiedy przebywała w Zatoniu posługiwała się właśnie taką. Prezentowana pieczęć pochodzi z czasów, kiedy księżna uzyskała już prawo do księstwa żagańskiego. Zawiera ona więc wszystkie elementy związane z tym tytułem. Na pieczęci z czerwonego laku znajdował się herb księżnej na gronostajowym płaszczu z mitrą książęcą podtrzymywany przez dwa lwy (opis znajduje się w części II „Herby”)

6. Pieczęć browaru (szklana)

Szklane pieczęcie umieszczano często na butelkach, jako atrakcyjną formę ozdoby. Gotową  już butelkę rozgrzewano i nakładano kawałek plastycznego szkła podgrzanego do temperatury ok. 600 stopni Celsjusza,  wtedy rozgrzany kawałek stemplowano metalową puncą. Takie  pieczęcie wymagały od huty szkła większego nakładu pracy i oczywiście w konsekwencji cena butelek z taką sygnaturą była wyższa. Przy punktowym nagrzewaniu szkła zdarzały się często jego pęknięcia, stąd przy masowej produkcji butelek rezygnowano z tego typu ozdób.

Szklane pieczęcie stosowane były w Zatoniu w XIX wieku na dużych butelkach o pojemności 0,75l. Na opisywanej pieczęci widnieje nazwisko właściciela browaru W. Brüssel oraz nazwa miejscowości.

7. Stemple pocztowe (tuszowe)

Stemple pocztowe tzw. datowniki początkowo pełniły funkcję znaczków pocztowych. Dowodziły uiszczenia pocztowej opłaty za doręczenie listu. Z czasem, kiedy zakres usług pocztowych się rozszerzał różnice w cenie usług określano za pomocą wartości przyklejanych znaczków. Stemple zmieniły swoja rolę. Ich przybijane poświadczało z jednej strony przyjęcie przesyłki w pocztowym urzędzie z drugiej stemple kasowały znaczki, by po dotarciu na miejsce nie można było wykorzystać ich ponownie. Kiedy z czasem poczta zaczęła świadczyć inne usługi niż przesyłki na przykład przyjmowanie comiesięcznych opłat i przekazy pieniężne, wówczas stempel stawiany był na drukach i potwierdzał dokonanie transakcji.  Oczywiście umieszczona na stemplu data dowodziła terminowości uiszczenia opłat i kontrolowała czas jaki potrzebny był na dostarczenie przesyłki.

Z Zatonia zachowały się 3 wzory stempli pocztowych. Pierwszy prostokątny z końca XIX wieku, drugi okrągły używany przed II wojną światową i trzeci okrągły powojenny.

 

Jarosław Skorulski

Zatońskie znaki


 

ZNAKI

Od niepamiętnych czasów, zanim jeszcze powstały pierwsze cywilizacje i wynaleziono pismo, człowiek posługiwał się symbolami i znakami, które na zasadzie umowy i zwyczaju niosły ze sobą różne treści i znaczenia. Sygnowano nimi miejsca i przedmioty, zaznaczano terytoria. Przypisywano je bóstwom i osobom sprawującym władzę. Znaki te z czasem przeradzały się w pisma obrazkowe, herby i godła. We współczesnym świecie występują choćby pod postacią: logotypów firm i organizacji, znaków drogowych czy powszechnie stosowanych piktogramów.  Mimo powszechności pisma, znaki pozostają nadal ważnym sposobem na komunikowanie się ludzi.

W Zatoniu zarówno z czasach odległych jak i współczesnych posługujemy się wieloma symbolami. Rozpoczynamy cykl artykułów, w którym prezentowane będą znaki i symbole, jakie związane były lub nadal są z nasza miejscowością. Dla porządku podzielone zostały na cztery grupy:

I. PIECZĘCIE
II. HERBY
III. LOGA
IV. INNE ZNAKI

Jarosław Skorulski

Stowarzyszenie Nasze Zatonie
adres do korespondencji:
Zatonie -Strumykowa 11
66-004 Zielona Góra
tel. kontaktowy  609 472 188


NIP 973-099-71-92
REGON 080525424
KRS 0000384957
Bank BGŻ 33 2030 0045 1110 0000 0207 1140

 

Copyright © 2017 Stowarzyszenie Nasze Zatonie. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Joomla! jest wolnym oprogramowaniem wydanym na warunkach GNU Powszechnej Licencji Publicznej.
Copyright 2012. Joomla Templates 2.5 |Replica Rolex

who also carried a  Replica Handbag marketing activities. These celebrity advertising increased Replica Louis Vuitton Handbags Elite status.I can not say how many times I saw the monogram bag sitting on the floor of the 2016 louis vuitton Replica handbags uk amusement park. It disgusts me to think.aqian100325 LV bags is very fashionable, which had to be taken in places like this. The Replica watches UK of the street are perfect for outdoor activities. Or, paint and a few bags of Antigua are safer around water.The best thing is to have a bag of the season to be sure. You can never go wrong with possession of more than a Watches Replica.It ‘was just a small article for the public to know and understand the importance of taking care of these fine Replica rolex items. Now I know it’s just a bag, and there are major issues in the world. I am aware of the crisis that we face every day.But for those of you who have Watches Replicas or if you want one day, just know that the way to treat affect the longevity of the bag.You can forward to the next generation, if we take care of her.2016 louis vuitton handbags made to last a lifetime. The quality of each Replica Rolex watches is eloquent.Tell the world that are one of the Hautes-fashioned. Come and get your Louis Vuitton bag today!Search of a 2016 louis vuitton handbags that is guaranteed to turn heads? We can almost guarantee a double when you add the Replica watches Aquarelle Speedy to your repertoire.
Acheter Levitra Acheter Levitra Generique Levitra En Ligne Lida Daidaihua kamagra france Viagra Strips Lida Paquets de tests Acheter cialis en ligne Acheter viagra en ligne viagra super active Acheter Levitra Kamagra Soft Tabs Viagra Kamagra En Ligne Cialis Acheter Cialis Viagra Soft
Scarpe da donna Scarpe Scarpe Adidas adidas Scarpe Scarpe Scarpe hogan oakley nike air presto new balance nike air max adidas Scarpe nike free nike blazer
michael kors Ray ban nike huarache Adidas Scarpe Abbigliamento Asics nike flyknit scarpe converse Scarpe air jordan scarpe da calcio nike free nike cortez nike roshe air max